🌘Κρόνος o άρχοντας των δαχτυλιδιών

Το άρθρο έγραψε η Δέσποινα Μοίρου
Κρόνος μια γιγάντια περιστρεφόμενη σφαίρα αερίων , που αν τον ρίξουμε σε τεράστιο ωκεανό θα επιπλεύσει και θα παραμείνει στην επιφάνεια, μιας και η πυκνότητα του είναι μόνο 0,687 g/cm3, (μικρότερη πυκνότητα από όλους τους άλλους πλανήτες).
440px-The_Day_the_Earth_smiled
Ένα εκπληκτικό ασυνήθιστο ουράνιο σώμα τεράστιου μεγέθους, με παρουσία θαυματουργών δακτυλίων και με 82  πολλούς μικρούς και μεγάλους δορυφόρους, Χρίστηκε ο “βασιλιάς των δαχτυλιδιών” του ηλιακού μας συστήματος! Ο Μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου, ο Τιτάνας είναι ο δεύτερος σε μέγεθος δορυφόρος του ηλιακού συστήματος ξεπερνώντας τους Ερμή και Πλούτωνα.
Ο γίγας αερίου aποτελείται από τρία στρώματα: στο έσω ένας πέτρινος πυρήνας αποτελούμενος από πυριτικά άλατα και μετάλλο ( 20 Φορές βαρύτερο της γης), Έπειτα υπάρχει ένα στρώμα μεταλλικού υδρογόνου πάχους περίπου 40.000 km κι από κει αρχίζει επιφάνεια του πλανήτη, Με 96%υδρογόνο και 4%ήλιο σε ημι-υγρή κατάσταση. Ο ιδιόρρυθμος γίγαντας μοιάζει με αυγό πεπλατυσμένο στην  περιοχή του Ισημερινού του.
Τα χρυσά χρώματα του χρόνου είναι αποτέλεσμα ιχνοστοιχείων αμμωνίας, ασετιλίνης, μεθανίου, προπανίου, και άλλων αερίων! Οι όμορφες διαχωριστικές ρίγες στην εξωτερική επιφάνεια, ή στο περίβλημα του πλανήτη, είναι αποτέλεσμα της υψηλής ταχύτητας περιστροφής του πλανήτη γύρω από το δικό του άξονα, kαι της τεράστιας παρουσίας υδρογόνου. Η περιστροφή γύρω από τον άξονα του διαρκεί 10 h και 33 λεπτά ,αντί γήινου 24ωρου. Όμως ένας χρόνος αντιστοιχεί σε 24.491 γήινων ημερών . Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα δροσερό πλανήτη θερμοκρασίες που δεν ξεπερνούν τους – 140 βαθμούς Κελσίου.
Οι τέσσερις αέριοι γίγαντες πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος Δίας Κρόνος ουρανός και Ποσειδών, διαθέτουν όλοι τους δακτύλιους.( Απλά δεν είναι εμφανείς από τη γη). Απίστευτο και όμως αληθινό, ότι και η Γη έχει το δικό της “σύστημα δακτυλίων” αποτελούμενο από υπολείμματα Κατεστραμμένων διαστημόπλοιων, Υπολείμματα παλαιών δορυφόρων και διαστημικά σκουπίδια.
t_20582316_339
Τα δαχτυλίδια Του Κρόνου δημιουργούν μια από τις πιο εντυπωσιακές εικόνες του ηλιακού μας συστήματος.
Οι λαμπεροί δακτύλιοι του Κρόνου, παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά το 1610 από τον Γαλιλαίο Γαλιλέι, που αναφέρθηκε στα παράξενα σχήματα γύρω από τον πλανήτη ως “παιδιά του Κρόνου” ,η ” τριπλό πλανήτη “!Oι δύο ασύμμετρες φωτεινές εστίες ,δεξιά και αριστερά του Κρόνου ,φάνταζαν σαν τρεις πλανήτες στο Γαλιλαίο. Το 1665 ο Christian Huygens ανακάλυψε ότι ήταν ένα σύστημα δακτυλίων που περιστρεφόταν γύρω από τον Ισημερινό του πλανήτη. Βαπτίστηκαν με τη σειρά που είχαν ανακαλυφτεί , χρησιμοποιώντας τα πρώτα επτά γράμματα της αλφαβήτου, D-δακτύλιος είναι ο πρώτος και εσωτερικός πιο κοντά στο Kρόνο, και έπειτα οι C,B,A,F,G,και E. Οι δακτύλιοι aποτελούνται από πολλούς άλλους μικρότερους. Εκτείνονται  στα 74.000 km και έχουν συνολική διάμετρο 274.000 km. Άραγε είχαν εξαρχής ίδιες αποστάσεις, ή έχουν έρθει κοντά με την πάροδο του χρόνου; Από πια κοσμική αλχημεία δημιουργήθηκαν οι δακτύλιοι του χρόνου; Αν και παλαιότερα ήταν πιστευτό ότι οι δακτύλιοι είναι μια απόλυτα γαλήνια διαστημική θάλασσα κοσμικής ύλης, Είναι ένα σύμπλεγμα από συντρίμμια τεμάχια πάγου και Πέτρας της κοσμικής ύλης, που σχηματίζουν εφτά μεγάλους δακτύλιους , διαφορετικού πλάτους ο καθένας, χωρισμένοι από τέσσερις σχισμές . Διαπιστώθηκε ότι αποτελούνται από εκατομμύρια κομμάτια πάγου, βράχων, και σκόνης παγωμένα κομμάτια που καθαυτά Περιέχουν έντονη δραστηριότητα. Στο εσωτερικό τους συγκρούονται μεγάλες παγωμένες μάζες ύλης ,διαμέτρου έως και 2000 Μέτρων και διαρκούν από 1 ώρα έως μήνες. Ο λόγος που οι δακτύλιοι παρουσιάζονται λαμπερότατοι, ή ορατά Λαμπροτέροι, είναι γιατί περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα πάγου ο οποίος αντανακλά το ηλιακό φως. Τα εσωτερικά δαχτυλίδια συνεχώς αλλάζουν μορφή, γιατί τα μεγάλα κομμάτια πάγου που εμπεριέχουν συγκρούονται διαρκώς. Ο δακτύλιος Έ, περιέχει αρχαία απομεινάρια εκρήξεων κομμάτια απ’ τον εξώτερο δακτύλιο της Φοίβης, και τεράστια κομμάτια πάγου που προήλθαν από τους πίδακές του Φεγγαριού Εγκέλαδου.
Εκτός από το μυστήριο της δημιουργίας των δακτυλίων υπάρχει και το μυστήριο πως τους διατήρησε, αφού βάσει νόμων Της δυναμικής τα μικρά σωματίδια θα έπρεπε να ” πέσουν” τελικά στον πλανήτη.
t_7547_pia20506_full-600x600_684
Και όμως ,τα δαχτυλίδια στέκονται επιβλητικά στη θέση τους ,με τη βοήθεια των βαρυτικών αλληλεπιδράσεων που έχουν με τους δορυφόρους του Κρόνου.
Το δαχτυλίδι Α  αλληλεπιδρά βαρυτικά τουλάχιστον με εφτά δορυφόρους του πλανήτη. Στους εσωτερικούς δάκτυλιους  εντοπίστηκε πλήθος μικρών δορυφόρων, Παρόμοιοι με πρωτοπλανήτες όπως δημιουργούνται στον αστρικό δίσκο ενός νεογέννητου άστρου. Ως αποτέλεσμα ,αυτά τα σώματα με τις βαρύτηκες τους δυνάμεις συγκρατούν τους μέσα δακτύλιους.
Η δακτυλιοι του  Κρόνου μπορεί να γεννήθηκαν από μια σφοδρή σύγκρουση ενός φεγγαριού από πάγο ,η οποία άφησε κάποια υπολείμματα στην επιφάνεια του πλανήτη ,κι αυτός με την βαρυτική του έλξη δεν τα επέτρεψε να διαφύγουν. Πιθανόν να μην ήτανε δικοί του δορυφόροι ,όμως άλλα ουράνια σώματα ή κομμάτια τους που δημιουργήθηκαν το ίδιο διάστημα που δημιουργήθηκε ο αέριος  γίγαντας. Αυτά τα διαλυμένα σώματα υποχρεώθηκαν λόγω της βαρύτητας σε αιώνια  τροχιά γύρω από τον Ισημερινό του χρόνου, πιθανόν αθροίσματα παγωμένο φεγγαριών, αυτή καθαυτή η έλξη του πλανήτη να τα κατάστρεψε και τελείως χωρίς να συγκρατήσει κάτι στην τροχιά της. Πρόσφατες μελέτες απέδειξαν oτι η δάκτυλιοι θα μπορούσαν να έχουν δημιουργηθεί κατά την προσέγγιση ενός γιγάντιου δορυφόρου το κόκκινο πλανήτη σε αυτόν ,ο Κρόνος με την έλξη του ξήλωσαν τις εξωτερικές στοιβάδες, που ήταν πάγος προφανώς και έτσι δημιουργήθηκε το σύστημα δακτυλίων και οι εσωτερικοί μικροί δορυφόροι του. Πιθανόν ο Κρόνος να περιτριγυριζόταν και από άλλα μεγάλα φεγγάρια όπως ο Τιτάνας ,και εάν αυτό γινόταν επαναλαμβανόμενα τότε το προηγούμενο σύστημα δάκτυλιων που υπήρχε γύρω από τον Κρόνο καταστρεφόταν , για να αντικατασταθεί από νέους δακτυλίους. Άρα η σημερινοί δακτυλίοι που παρατηρούμε στον Κρόνο, είναι από τα πιο πρόσφατα παγωμένα συντρίμμια του τελευταίου δορυφόρου που “κατάπιε” ο αρχέγονος Κρόνος μας. Στην περίπτωση που οι δακτυλιοι σχηματίστηκαν ταυτόχρονα με τον πλανήτη Κρόνο, τότε είναι παλαιοί όσο και το ηλιακό μας σύστημα. Στην περίπτωση που το παγωμένο ουράνια σώματα τραβήχτηκαν από άλλο σώμα ,στο βαρυτικό πεδίο του Κρόνου ,τότε η δάκτυλοι είναι νεότεροι από τον πλανήτη τους. Όσο πιο εκτεταμένος είναι ένας δακτύλιος, τόσο πιο παλιός πιθανότατα είναι καθώς η ανθεκτικότητα του απέναντι στις “επιθέσεις ” ουρανίων σωμάτων και της βαρυτικές παλιρροϊκές είναι ανάλογη της μάζας του. Κάποιοι από τους δακτύλιους δεν είναι αρκετά μαζικοί ,οπότε σίγουρα δεν επιβίωσαν από “επιθέσεις “σωμάτων η μετεωριτών.
3600px-Saturn's_rings_in_visible_light_and_radio
Από μελέτες του διαστημικού σκάφους Voyager ο πιο μακρινός δάκτυλος του Kρόνου F σήμερα λάμπει πιο πολύ από ότι έλαμπε το 1980 , και επίσης αυξήθηκε σημαντικά το πλάτος του από το 200 km στα 580. Υπεύθυνος γι’ αυτό φαίνεται να είναι ο δορυφόρος Προμηθέας,  που πλησιάζει όλο και πιο πολύ το δακτύλιο F kαι ευθύνεται για τος δομές στο εσωτερικό του δακτυλίου. Η περιοδικά μεταβαλλόμενη τροχιά του δορυφόρου έχει ως αποτέλεσμα ο δακτύλιος  να πλατύνει και να προκαλείται αστάθεια στην τροχιά του , με αποτέλεσμα πέτρες, ή άλλα σωματίδια σκόνης να ξεφεύγουν από το δακτύλιο και να μπαίνουν σε άλλη τροχιά εκτός.
Mελέτη του Cassini έδειξε ότι αντικείμενα διαμέτρου 1 km διαπερνούν μέσα από τον δακτύλιο F αφήνοντας λαμπερά ίχνη που οι αστρονόμοι το ονομάζουν mini jet. Αυτά τα μικρά αντικείμενα φαίνονται να συγκρούονται με το δακτύλιο F και οι συγκρούσεις παρασύρουν σωματίδια πάγο έξω από το δακτύλιο δημιουργώντας ένα ίχνος μήκους από 40 έως 180 km. Ο Δακτύλιος έχει μια διάμετρο 881.000 χιλιόμετρα από μόνος του.
 t_07a50bd07be3aee07d7a6f7fec3da26a_558
Έτσι η  καταγωγή των δακτυλίων είναι κάποια φεγγάρια του Κρόνου, δορυφόροι του, πχ ο Προμηθέας που εισέρχεται στις παρυφές των δακτυλίων, κατά την τροχιακή τους κίνηση. Αλώστε ο Προμηθέας έχει παρόμοια aπόχρωση με τα κοντινά του σε αυτόν δαχτυλίδια, γεγονός που φανερώνει ότι αποτελείται από το υλικό που εμπεριέχουν συγκεκριμένοι δάκτυλιοι. Στην αρχή η βαρυτική έλξη του δορυφόρου ελκύει την όποια ύλη υπάρχει στους δακτύλιους, και έτσι ενώνεται μαζί της δημιουργώντας μάζες ύλης, οι οποίες μεγαλώνοντας σε όγκο δημιουργούν την δική τους έλξη. Όταν η μάζα ύλης  φτάνει Διάμετρο 1 km ,τα σωματίδια που εμπεριέχονται κινούνται με τόσο μεγάλη ταχύτητα ,όπου πέφτουν πάνω της και τη  διαλύουν.
1297px-8423_20181_1saturn2016
Επιστήμονες  της αποστολής διαστημικού σκάφους Cassini υποστήριξαν ότι ο Κρόνος και τα φεγγάρια του προέρχονται από τις απαρχές του ηλιακού μας συστήματος, και ότι υπάρχουν εκεί στοιχεία και αντικείμενα ηλικίας πάνω των 4 δισεκατομμυρίων ετών. Μελετητές εντόπισαν αποθέματα πάγου-νερού στα δαχτυλίδια και τα φεγγάρια του πλανήτη, σε τόσο μεγάλη ποσότητα που έχουν μεταφερθεί από αλλά Ουρανία σώματα, από αρχής κοσμολογικής κλίμακας χρόνου .
Το UVIS που εμπεριέχεται στο CASSINI kαι αναλύει τα υπεριώδη μήκη κύματος, όταν το Cassini πέταξε κοντά στους δακτύλιους ,μπορούσε να αναλύσει τα χαρακτηριστικά χαρακτηριστικά τους έως και 97 km διάμετρο. Έτσι διαπιστώθηκε ότι η γαλαζοπράσινη απόχρωση των δακτυλίων δεν περιέχει καθόλου σχεδόν σωματίδια πάγου η νερού, και η κοκκινωποί δακτύλιοι περιέχουν πάγο. Σύμφωνα με το Cassini  αρκετή δακτύλιοι του Κρόνου δεν ξεπερνούν τα 100 εκατομμύρια χρόνια καθώς περιφέρονται γύρω από τον αέριο γίγαντα ηλικίας 4,6Δισεκατομμυρίων ετών.
Η βουτιά που Cassini  στους δακτύλιους του Κρόνου ξεκίνησε 30 Νοέμβρη  προσεγγίζοντας ξυστά τους εξωτερικούς ,συνολικά 20 βουτιές, και μετά τη μελέτη των δακτυλίων Α,Β και F πραγματοποίησε το “μεγάλο φινάλε “της αποστολής του ,με μια βουτιά θανάτου στην στην ατμόσφαιρα του Kρόνου.Στις  15 Σεπτέμβρη 2017 κινούμενο με ταχύτητα 122.000 την ώρα , έκανε το “γκραν φινάλε “στο κενό διάστημα πλάτους 2400 km ,ανάμεσα στον αέριο γίγαντα πλανήτη και στον πιο εσωτερικό δακτύλιο του D.
t_cassiniatsaturnnasaart1_836
 Σε 100 εκατομμύρια χρόνια δεν θα υπάρχει κανείς δακτύλιος; Ο Κρόνος χάνει σταδιακά τους εμβληματικούς δακτύλιους του, οι οποίοι λόγω της ισχυρής βαρύτητας του και μαγνητικού του πεδίου ,έλκονται ολοένα πιο κοντά του kαι θα πέφτουν σταδιακά πάνω του με τη μορφή μιας “βροχής “παγωμένων σωματιδίων. Τα υλικά των δακτύλιων συνεχώς πέφτουν προς τον Ισημερινό του Κρόνου, με αποτέλεσμα η δάκτυλιοι να έχουν ζωή μικρότερη των 100 εκατομμυρίων χρονών.
Δέσποινα Μοίρου