Σμήνη από Αρειανές «Αράχνες» εξαπλώνονται: Project “Martian Spiders”

Εικόνες από τον μακρινό μας πλανήτη Άρη που εγείρουν την περιέργεια και εξάπτουν την φαντασία μας. Πράγματι εξαπλώνονται σμήνη από αράχνες στον Άρη;

Μικρά αυλάκια διάβρωσης που μοιάζουν «σκαλιστά» αναπτύσσονται στην επιφάνεια του Άρη και εγκαθίστανται με την πάροδο των Αρειανών χρόνων , μοιάζουν να είναι οι πρώιμες ή οι εκκολαπτόμενες μορφές ακτινωτών μοτίβων καναλιών, που εντοπίζονται μόνο στη νότια πολική περιοχή του πλανήτη και είναι γνωστές ως Martian “spiders” – Αρειανές «αράχνες».

Οι επιστήμονες που χρησιμοποιούν το εξερευνητικό μηχάνημα της NASA για την επιφάνεια του Άρη – NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) – αναφέρουν την συσσωρευτική αυτή ανάπτυξη από την εποχή της Άνοιξης στον Άρη μέχρι την επόμενη Αρειανή Άνοιξη. Οι ίδιοι πιστεύουν πως τα κανάλια αυτά που δημιουργούνται προκύπτουν από τη διαδικασία απόψυξης του διοξειδίου του άνθρακα και δημιουργούν αυτές τις χαρακτηριστικές «αράχνες».

Οι αράχνες κυμαίνονται σε μέγεθος από δεκάδες έως και εκατοντάδες μέτρα. Τα πολλαπλά κανάλια συγκλίνουν σε έναν κεντρικό λάκκο που μοιάζει με τα πόδια και το σώμα της αράχνης. Την τελευταία δεκαετία οι ερευνητές με πολύ κόπο έχουν προσπαθήσει με μηχανήματα υψηλής ανάλυσης – MRO’s High Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE) – ν’ αποθανατίσουν σε φωτογραφίες αυτή την εξέλιξη χρόνο με το χρόνο.

Πέντε εικόνες από το HiRISE στον Άρη που δείχνουν την εποχιακή προοδευτική ανάπτυξη των «αραχνών» σε μέγεθος και πολυπλοκότητα  – Φωτογραφία από NASA/JPL-Caltech/Univ. of Arizona

«Είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε τις χαρακτηριστικές αυτές μορφές που επιβιώνουν και επεκτείνονται χρόνο με το χρόνο και άρα έτσι έχουν ξεκινήσει και οι μεγαλύτερες “αράχνες” για να καταλήξουν έτσι» δήλωσε ο Ganna Portyankina, του Πανεπιστημίου του Κολοράντο. «Αυτά βρίσκονται σε περιοχές με αμμόλοφους, οπότε δεν γνωρίζουμε αν θα συνεχίσουν να μεγαλώνουν ή θα εξαφανιστούν κάτω από κινούμενη άμμο».

Οι αμμόλοφοι φαίνεται να είναι ο παράγοντας που τα μωρά αράχνες εμφανίζονται και από την άλλη μπορεί να είναι και ο παράγοντας τροχοπέδη που πολλές επιμένοντες αράχνες ίσως δεν αναπτύσσουν το πλήρες μέγεθός τους. Το ποσοστό διάβρωσης που απαιτείται για να δημιουργηθεί μια τυπική αράχνη και ο ρυθμός που υπολογίζεται από την ενεργή  παρατήρηση της ανάπτυξης  των ήδη υπαρχουσών αραχνών, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η δημιουργία τους απαιτεί πάνω από χιλιάδες Αρειανά έτη. Αυτό το συμπέρασμα είναι σύμφωνα με μια εκτίμηση του Portyankina  και των συνεργατών του που δημοσιεύτηκε σε μια πρόσφατη έκθεση στο περιοδικό Icarus. Σημειώνεται ότι ένα Αρειανό έτος είναι 1,9 έτη στη Γη.

«Το μεγαλύτερο μέρος  του πλανήτη Άρη μοιάζει με την Γιούτα αν την απογυμνώσει κανείς από φυτά, ωστόσο οι Αρειανές αράχνες είναι ένας μοναδικός σχηματισμός εδάφους», δήλωσε ο Candice Hansen του Επιστημονικού Πλανητικού Ινστιτούτου, Tucson της Αριζόνα, συν-συγγραφέας της έκθεσης. 

Ο πάγος από διοξείδιο του άνθρακα, γνωστός και ως «ξηρός πάγος», φυσιολογικά δεν συμβαίνει να δημιουργείται στη Γη. Στον Άρη, στρώματα ξηρού πάγου καλύπτουν το έδαφός του στη διάρκεια του χειμώνα κοντά και στους δύο πόλους, συμπεριλαμβανομένων και των νότιων πολικών περιοχών με το αραχνοειδές έδαφος. Κάθε άνοιξη λοιπόν, οι αράχνες εμφανίζονται. 

Ο Hugh Kieffer του Επιστημονικού Διαστημικού Ινστιτούτου του Boulder, έβαλε όλους τους παράγοντες μαζί το 2007, για να συμπεράνει τη διαδικασία που τους συνδέει: Το φως του Ήλιου την Άνοιξη, διαπερνά το στρώμα πάγου και προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας με αποτέλεσμα μέρος του διοξειδίου του άνθρακα στο κάτω τμήμα του στρώματος να αποψύχεται σε αέριο. Το παγιδευμένο αέριο δημιουργεί μια αύξηση εσωτερικής πίεσης μέχρι που δημιουργείται μια ρωγμή στο στρώμα του πάγου. Το αέριο εκρήγνυται προς τα έξω ενώ το αέριο που βρίσκεται ακόμα από κάτω βγαίνει επίσης με ορμή παρασύροντας και εγκλωβίζοντας σωματίδια άμμου και σκόνης. Αυτή η διαδικασία διαβρώνει το έδαφος και καθώς τα διάφορα σωματίδια πέφτουν πάνω στην επιφάνεια του εδάφους, δημιουργούν την εικόνα από αυτές τις αράχνες. 

Αυτή η εξήγηση έχει γίνει αποδεκτή, όμως στην πραγματικότητα να μπορέσει να δει κάποιος τη διαδικασία διάβρωσης του εδάφους που δημιουργεί τα σχήματα αράχνης έχει αποδειχθεί απατηλό όνειρο. Πριν 6 χρόνια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το HiRISE και ανέφεραν μικρά αυλάκια που εμφανίζονται σε αμμόλοφους στο βόρειο πολικό τμήμα του Άρη από εκρήξεις του ξηρού πάγου και την εμφάνιση αραχνών και πάλι. Ωστόσο, αυτά τα αυλάκια εξαφανίστηκαν μέσα σε ένα χρόνο καθώς φαίνεται  να ξαναγέμισαν με άμμο. 

Επίσης τα πρόσφατα αναφερόμενα αυλάκια στο νότιο μέρος του πλανήτη, εμφανίζονται μόνο την Άνοιξη. Αυτά όχι μόνο εξακολουθούν να υφίστανται αλλά αναπτύσσονται. Μέσα σε 3 Αρειανά έτη, έχουν διαμορφώσει και διακλαδώσεις. Στις τελευταίες οφείλεται και το μοτίβο που κάνει το έδαφος να φαίνεται «αραχνοειδές». 

«Υπάρχουν αμμόλοφοι όπου βλέπουμε αυτούς τους δενδρικούς ή διακλαδικούς σχηματισμούς, όμως σε αυτή την περιοχή υπάρχει λιγότερη άμμος απ’ ότι στο βόρειο πόλο», αναφέρει ο Portyankina. «Πιστεύω λοιπόν ότι η άμμος είναι το σημείο “κλειδί” για απ’ όπου ξεκινάει η διαδικασία των σχηματισμών στο έδαφος». 

Κάτω από την άμμο το έδαφος είναι σκληρότερο. Οι σχηματισμοί των αραχνών ίσως να απαιτούν πιο μαλακό έδαφος για να μπορεί να διαχωρίζεται αλλά όχι πολύ μαλακά ώστε να ξαναγεμίζει με άμμο όπως συμβαίνει στο βόρειο τμήμα. Η νέα έρευνα ρίχνει φως στο πως το διοξείδιο του άνθρακα διαμορφώνει το σχήμα του εδάφους του Άρη με Μη-Γήινους τρόπους. 

Το MRO μπήκε σε τροχιά γύρω από τον Άρη το 2006. «Ο συνδυασμός της πολύ υψηλής ανάλυσης της απεικόνισης – από το MRO – μαζί με την πολύχρονη αποστολή μας επιτρέπει να διερευνήσουμε τις ενεργές διαδικασίες στον Άρη που παράγουν ανιχνεύσιμες αλλαγές με το πέρασμα του χρόνου των εποχών ή των ετών» δήλωσε ο αναπληρωτής χειριστής επιστήμονας του MRO, από το Leslie Temppari του NASA’s Jet Propulsion Laboratory, της Pasadena στην Καλιφόρνια. «Συνεχίζουμε να εκπλησσόμαστε από το πόσο δυναμικός πλανήτης είναι ο Άρης». 

https://www.nasa.gov/feature/jpl/small-troughs-growing-on-mars-may-become-spiders   

Μετάφραση – Επιμέλεια Άρθρου για το spacenews.gr 

Εύη Ταμαμουνά